लामो समयदेखि कार्यरत शिक्षकहरूको बिरामी बिदा सञ्चित हुने र अवकास हुँदा एकमुष्ट पाउने

 

लामो समयदेखि कार्यरत शिक्षकहरूको बिरामी बिदा सञ्चित हुने र अवकास हुँदा एकमुष्ट पाउने 

नेपालको शिक्षा प्रणालीको मेरुदण्डका रूपमा रहेका शिक्षकहरू वर्षौँदेखि निरन्तर रूपमा आफ्नो कर्तव्यमा खटिरहेका छन्। विद्यालयमा गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने जिम्मेवारी बोकेका शिक्षकहरूले व्यक्तिगत स्वास्थ्य, पारिवारिक आवश्यकता र सामाजिक दायित्वलाई समेत सन्तुलनमा राख्दै काम गर्नुपर्छ। तर यति महत्वपूर्ण भूमिकामा रहेका शिक्षकहरूको सेवासुविधा अझै पनि पूर्ण रूपमा न्यायसंगत हुन सकेको छैन।

विशेषगरी, बिरामी बिदा (Sick Leave) को व्यवस्थामा सुधार आवश्यक देखिन्छ। लामो समयदेखि कार्यरत शिक्षकहरूले प्रयोग नगरेका बिरामी बिदा सञ्चित (accumulate) हुने र अवकाश (retirement) हुँदा त्यसलाई एकमुष्ट रूपमा भुक्तानी दिने व्यवस्था हुनु अत्यन्तै आवश्यक छ।

किन आवश्यक छ यस्तो व्यवस्था?

१. शिक्षकको स्वास्थ्यप्रति सम्मान

शिक्षकहरू पनि मानवीय पक्ष भएका कर्मचारी हुन्। उनीहरूलाई विभिन्न समयमा स्वास्थ्य समस्या आउन सक्छ। तर कतिपय अवस्थामा कक्षा नछुटोस् भनेर शिक्षकहरूले बिरामी हुँदा पनि बिदा नलिने अवस्था हुन्छ। यस्तो अवस्थामा उनीहरूले प्रयोग नगरेको बिदा सञ्चित हुनु न्यायोचित हुन्छ।

२. सेवाको कदर र प्रोत्साहन

लामो समयसम्म निरन्तर सेवा गरेका शिक्षकहरूको योगदानको सम्मान गर्न यस्तो व्यवस्था प्रभावकारी हुन सक्छ। अवकाशको समयमा सञ्चित बिदा बराबरको रकम प्राप्त हुँदा उनीहरूको सेवा मूल्याङ्कन भएको अनुभूति हुन्छ।

३. आर्थिक सुरक्षामा टेवा

अवकाशपछि नियमित आम्दानीको स्रोत घट्ने अवस्थामा एकमुष्ट रकम प्राप्त हुनु शिक्षकका लागि आर्थिक रूपमा सहयोगी हुन्छ। यसले उनीहरूको जीवनयापनलाई केही हदसम्म सहज बनाउँछ।

४. अन्य सेवासँग समानता

निजामती सेवामा रहेका कर्मचारीहरूलाई यस्तो सुविधा उपलब्ध छ। तर शिक्षकहरूलाई भने समान व्यवहार नहुनु विभेदपूर्ण देखिन्छ। शिक्षा क्षेत्रलाई आकर्षक बनाउन पनि सेवासुविधामा समानता आवश्यक छ।

अहिलेको अवस्था के छ?

हालको व्यवस्थाअनुसार धेरैजसो शिक्षकहरूले बिरामी बिदा उपभोग नगरे पनि त्यसको प्रतिफल पाउने स्पष्ट व्यवस्था छैन। यसले गर्दा शिक्षकहरू आफ्नो अधिकारबाट वञ्चित भइरहेका छन्।

समाधान के हुन सक्छ?

बिरामी बिदा सञ्चित हुने स्पष्ट कानुनी व्यवस्था गर्नुपर्छ।

अवकाश हुँदा सञ्चित बिदाको आधारमा एकमुष्ट रकम दिने नीति लागू गर्नुपर्छ।

सेवा अवधि अनुसार बिदा गणना गर्ने पारदर्शी प्रणाली विकास गर्नुपर्छ।

शिक्षक सेवा आयोग र शिक्षा मन्त्रालयले संयुक्त रूपमा कार्यविधि तयार गर्नुपर्छ।

निष्कर्ष

शिक्षकहरू देशको भविष्य निर्माण गर्ने अभियन्ता हुन्। उनीहरूको हक, अधिकार र सुविधालाई सुनिश्चित गर्नु राज्यको दायित्व हो। त्यसैले लामो समयदेखि कार्यरत शिक्षकहरूको बिरामी बिदा सञ्चित हुने र अवकाश हुँदा एकमुष्ट पाउने व्यवस्था लागू गर्नु समयको माग हो।

यसले मात्र शिक्षकहरूको मनोबल वृद्धि गर्ने होइन, शिक्षा क्षेत्रलाई अझ आकर्षक र सम्मानित बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण कदम सावित हुनेछ।