नेपालको शिक्षा प्रणालीलाई समावेशी, न्यायपूर्ण र गुणस्तरीय बनाउन बाल विकास (ECD) शिक्षालाई सुदृढ बनाउनु अत्यावश्यक छ। हाल बाल विकास शिक्षकहरूले उठाएका विभिन्न मागहरू केवल उनीहरूको हक–हितसँग मात्र सम्बन्धित छैनन्, यी मागहरूले समग्र शिक्षा प्रणालीलाई नै प्रभाव पार्ने देखिन्छ। प्रस्तुत बुँदाहरूलाई समेटेर हेर्दा, यी सुधारहरू समयानुकूल र आवश्यक देखिन्छन्।
सबैभन्दा पहिले, बाल विकास शिक्षालाई विद्यालयको संरचनाभित्र औपचारिक रूपमा समेटेर कक्षा ८ सम्मको आधारभूत शिक्षामा एकीकृत गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। यसले प्रारम्भिक बाल शिक्षालाई मजबुत बनाउँदै बालबालिकाको समग्र सिकाइ विकासमा दीर्घकालीन सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।
त्यसैगरी, हालको कोटा प्रणालीलाई दरबन्दीमा रूपान्तरण गरी बाल विकास शिक्षकहरूको तलब वृद्धि गर्नुपर्ने माग पनि महत्वपूर्ण छ। यसले शिक्षकहरूको पेशागत स्थायित्व र प्रेरणामा वृद्धि गर्नेछ, जसले अन्ततः शिक्षाको गुणस्तर सुधारमा योगदान पुर्याउँछ।
बाल विकास शिक्षकहरूको सेवा अवधिभर संचित गरिएको बिरामी बिदालाई अवकाश हुँदा रकमका रूपमा उपलब्ध गराउने व्यवस्था हुनुपर्ने कुरा पनि उठाइएको छ। विशेषगरी ६० वर्ष उमेर ननाघेका शिक्षकहरूलाई समेत गोल्डेन ह्यान्डसेक जस्ता सुविधाहरू उपलब्ध गराउने प्रावधान आवश्यक देखिन्छ।
अर्कोतर्फ, सामाजिक सुरक्षाको सवाल पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। बाल विकास शिक्षकहरूलाई योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध गरिनु पर्ने मागले उनीहरूको भविष्य सुरक्षित गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण कदम हुनेछ।
सेवा सर्त र सुविधाहरूमा एकरूपता कायम गर्दै सरकारबाट नै स्पष्ट र व्यवस्थित प्रणालीमार्फत सुविधा उपलब्ध गराउनुपर्ने आवश्यकता पनि औंल्याइएको छ। यसले शिक्षकहरूबीच समानता र पारदर्शिता कायम गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
बाल विकास शिक्षकहरूको सम्मान र सुरक्षा सुनिश्चित गर्न उनीहरूलाई ‘शिक्षक’ कै रूपमा सम्बोधन गरिनुपर्ने माग पनि जायज देखिन्छ। यसले उनीहरूको सामाजिक प्रतिष्ठा बढाउने मात्र नभई पेशाप्रति गर्वको भावना समेत विकास गराउँछ।
त्यस्तै, बाल विकास शिक्षकहरूको कितावखानामा अभिलेखीकरण गरिनु पर्ने व्यवस्था पनि महत्वपूर्ण छ, जसले उनीहरूको सेवा विवरणलाई औपचारिक मान्यता प्रदान गर्छ।
अन्ततः, यी सम्पूर्ण विषयहरूलाई वर्तमान नीति, कार्यक्रम तथा शिक्षा ऐनमा पारदर्शी ढंगले समेटिनु अत्यन्त आवश्यक छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा शिक्षा क्षेत्र सुधारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
निष्कर्षतः, बाल विकास शिक्षकका यी मागहरू केवल व्यक्तिगत सुविधा होइनन्, यी शिक्षा प्रणालीलाई मजबुत बनाउने आधारशिला हुन्। त्यसैले सम्बन्धित निकायहरूले समयमै ध्यान दिई व्यवहारिक कार्यान्वयनतर्फ अघि बढ्नु अपरिहार्य देखिन्छ।
Comments
Post a Comment